Dàyèqīng

Dàyèqīng (大叶青, dàyèqīng) to unikatowy przedstawiciel herbaty żółtej, stanowiący specjalność prowincji Guangdong. Mimo iż słowo „qīng” (青) w nazwie dosłownie oznacza „zielony” lub „niebieskozielony”, należy on właśnie do herbat żółtych dzięki kluczowemu etapowi „mènhuáng” (闷黄) – wilgotnego ocieplania, które formuje charakterystyczne cechy „żółty liść i żółty napar”. Dàyèqīng wyróżnia się spośród innych herbat żółtych unikalną kolejnością obróbki: najpierw więdnięcie, następnie „zabijanie zieleni”, a po skręcaniu – zamknięte ocieplanie. To jedyna herbata żółta, której obróbka rozpoczyna się od etapu więdnięcia, co zbliża jej technologię do produkcji oolongów i herbat czerwonych.

1. Klasyfikacja i Pochodzenie:

• Typ: Herbata żółta (黄茶, huángchá), słabo fermentowana. Należy do podkategorii „żółta herbata wielkolistna” (黄大茶, huáng dà chá) – obok Huangshan Huángdàchá z prowincji Anhui.
• Kategoria: Specjalność regionalna prowincji Guangdong, reprezentant klasy huáng dà chá.
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Guangdong (广东, Guǎngdōng). Główne rejony produkcji: miasta prefekturalne Shaoguan (韶关, Sháoguān), Zhaoqing (肇庆, Zhàoqìng), Zhanjiang (湛江, Zhànjiāng), a także szereg powiatów Meizhou (梅州, Méizhōu) i Qingyuan (清远, Qīngyuǎn).
• Współrzędne geograficzne: Około 24°–25° szerokości geograficznej północnej, 112°–114° długości geograficznej wschodniej.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe:

• Historia: Stworzenie Dàyèqīng datuje się na epokę dynastii Ming, okres panowania pod dewizą Lóngqìng (隆庆, Lóngqìng, 1567–1572). Plantatorzy herbaty z Guangdongu, opierając się na wielkolistnym surowcu lokalnych i junnańskich drzew herbacianych, opracowali szczególną technologię, łączącą więdnięcie z późniejszym ocieplaniem. W okresie dynastii Qing (清, Qīng, 1644–1912) produkcja osiągnęła rozkwit: Dàyèqīng, obok Junshan Yinzhen, znalazł się wśród najsłynniejszych herbat żółtych Chin. W XX wieku wielkość produkcji zmalała pod presją konkurencji rynkowej ze strony herbat zielonych i czerwonych. Odrodzenie rozpoczęło się w latach 2010.: w 2014 roku Dàyèqīng otrzymał certyfikat „Państwowego Oznaczenia Geograficznego” (国家地理标志, Guójiā dìlǐ biāozhì). W 2021 roku technologia produkcji została wpisana do rejestru niematerialnego dziedzictwa kulturowego prowincji Guangdong.
• Nazwa:
  • „Dà” (大) – duży, wielki.
  • „Yè” (叶) – liść.
  • „Qīng” (青) – zielony, niebieskozielony (może także oznaczać „młody”, „świeży”).
  • Zatem „Dàyèqīng” tłumaczy się dosłownie jako „wielkolistna zielona [herbata]”. Nazwa odzwierciedla surowiec – wielkie liście junnańskiej odmiany krzewu herbacianego – oraz zielonkawy odcień suchego liścia, który mimo ocieplania zachowuje charakterystyczną ciemnozieloną barwę z żółtawym odcieniem. Właśnie z powodu nazwy Dàyèqīng bywa mylnie uznawany za herbatę zieloną, a nawet oolong (qīngchá, 青茶), chociaż według technologii i profilu smakowego jednoznacznie należy do herbat żółtych.
  • Alternatywna nazwa: Guǎngdōng Dàyèqīng (广东大叶青, Guǎngdōng Dàyèqīng).
• Znaczenie kulturowe: Dàyèqīng jest symbolem kultury herbacianej Lingnan (岭南, Lǐngnán) – historyczno-kulturowego regionu „na południe od pasm”, obejmującego Guangdong i sąsiednie terytoria. Ta herbata to jedna z nielicznych herbat żółtych produkowanych w południowych Chinach, co czyni ją ważnym elementem regionalnego dziedzictwa herbacianego. W ostatnich latach Dàyèqīng pozycjonowany jest jako produkt turystyki herbacianej, szczególnie w rejonie Danxia (丹霞, Dānxiá) koło Shaoguan – obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO.

3. Opis Botaniczny i Surowiec:

• Odmiana: Jako surowiec wykorzystuje się głównie junnańską wielkolistną odmianę drzewa herbacianego – Camellia sinensis var. assamica, znaną w Chinach jako Yúnnán dàyè zhǒng (云南大叶种). Jest to drzewiasta (乔木型, qiáomù xíng) forma wielkolistna, różniąca się od drobnolistnych odmian krzewiastych środkowych i wschodnich Chin. Liście osiągają 10–15 cm długości i 5–7 cm szerokości, zawierają podwyższoną ilość polifenoli herbacianych (≥30% suchej masy). Dodatkowo stosuje się miejscowe guangdongzkie odmiany populacyjne (群体种, qúntǐ zhǒng).
• Zbiór: Główny sezon zbioru przypada na wiosnę (marzec – kwiecień) oraz lato (maj – czerwiec). Zbiór wiosenny daje bardziej aromatyczny i wyrafinowany surowiec, letni – mocniejszy i bogatszy.
• Standard zbioru: Jeden pączek i dwa–trzy listki (一芽二三叶, yī yá èr sān yè). W wyższych gatunkach dopuszcza się jeden pączek i dwa listki.
• Wymagania surowcowe: Liście powinny być świeże, zdrowe, bez uszkodzeń mechanicznych. Preferowane są pędy z wyraźnym omszeniem (显毫, xiǎn háo). Zbiór prowadzi się w suchą pogodę, głównie rankiem po obeschnięciu rosy.

4. Terroir i Specyfika Uprawy:

• Region: Prowincja Guangdong leży w południowych Chinach. Północną granicę regionu wyznacza pasmo Nanling (南岭, Nánlǐng), chroniące teren przed zimnymi wiatrami północnymi. Przez centralną część prowincji przebiega zwrotnik Raka.
• Wysokość upraw: Plantacje herbaciane znajdują się na wysokości od 300 do 800 m n.p.m. Najlepszy surowiec dają nasadzenia w strefie 500–800 m.
• Gleby: Przeważają gleby czerwone i czerwonobrunatne laterytowe (红壤, hóng rǎng), powstałe na zwietrzałych skałach granitowych i wulkanicznych. Gleby są kwaśne (pH 4,5–5,5), dobrze drenowane, o wysokiej zawartości żelaza i aluminium. W rejonie Shaoguan Danxia występują unikalne gleby na bazie czerwonego piaskowca, wzbogacone selenem (0,15–0,35 mg/kg).
• Klimat: Podzwrotnikowy i tropikalny monsunowy. Średnia roczna temperatura ≥22°C, na terenach górskich około 20,5°C. Roczna suma opadów 1500–1800 mm. Wysoka wilgotność, częste mgły (do 200 dni w roku na terenach górskich), znaczne dobowe wahania temperatury sprzyjają powolnemu wzrostowi liścia i kumulacji substancji aromatycznych.
• Specyfika: Plantacje znajdują się na górskich stokach i pofałdowanym przedgórzu (山地和低山丘陵), co zapewnia naturalny drenaż i rozproszone oświetlenie. Szereg gospodarstw stosuje rolnictwo ekologiczne z zamkniętym cyklem „chlewnia – biogaz – plantacja herbaciana”.

5. Technologia Produkcji:

Technologia produkcji Dàyèqīng jest wyjątkowa wśród herbat żółtych. Główną różnicą jest obecność etapu więdnięcia przed „zabijaniem zieleni”, co jest nietypowe dla tej klasy herbat i zbliża proces do obróbki oolongów. Produkcja obejmuje pięć podstawowych etapów:

• Więdnięcie (萎凋, wěidiāo): Świeżo zebrane liście rozkłada się cienką warstwą na bambusowych tacach lub na wolnym powietrzu i przetrzymuje 4–8 godzin. W tym czasie liście tracą część wilgoci, stają się bardziej miękkie i podatne. Więdnięcie aktywuje enzymy, inicjuje wstępne procesy utleniania i sprzyja rozwojowi aromatu. To kluczowa różnica Dàyèqīng od innych herbat żółtych, gdzie obróbka zaczyna się bezpośrednio od „zabijania zieleni”.
• „Zabijanie zieleni” (杀青, shā qīng): Podwiędłe liście obrabia się w gorących kotłach (锅, guō) w temperaturze 220–240°C. Stosuje się kombinację metod: przeplatanie nagrzewania „przejrzystego” (透炒, tòu chǎo) i „zamkniętego” ocieplania (闷炒, mèn chǎo). Etap ten inaktywuje enzymy, powstrzymując niekontrolowane utlenianie, utrwala barwę i aromat. Technika „tòu-mèn” (透闷结合) pozwala uzyskać równowagę między świeżością a głębią smaku.
• Skręcanie (揉捻, róuniǎn): Liście skręca się w mechanicznych rolerach (lub ręcznie) przez około 45 minut. Proces podzielony jest na dwie fazy: pierwsza – 30 minut (15 minut bez ciśnienia, 10 minut z lekkim ciśnieniem, 5 minut odpoczynku), druga – 15 minut (10 minut ze średnim ciśnieniem, 5 minut odpoczynku). Celem jest nadanie liściowi charakterystycznej formy zwartego skrętu, rozerwanie ścian komórkowych dla lepszej ekstrakcji przy parzeniu, przy zachowaniu integralności liścia i białego omszenia.
• Ocieplanie / Mènduī (闷堆, mèn duī): Kluczowy etap formujący cechy herbaty żółtej. Skręcone liście układa się warstwą 30–40 cm w bambusowych koszach, przykrywa wilgotną tkaniną i pozostawia w zamkniętym pomieszczeniu. Temperaturę liścia utrzymuje się na poziomie około 35°C. Czas wytrzymania zależy od temperatury otoczenia: przy temperaturze pokojowej poniżej 25°C – 4–5 godzin; powyżej 28°C – około 3 godzin. W trakcie ocieplania zachodzi nieenzymatyczne autooksydowanie: polifenole i chlorofil ulegają częściowemu rozkładowi pod wpływem ciepła i wilgoci (bez udziału enzymów), formując charakterystyczne żółte pigmenty i usuwając ostrą zieloną cierpkość. Wskaźnik gotowości: liść przybiera żółtozieloną barwę z wyraźnym połyskiem, znika „qīngqì” (青气) – ostry trawiasty zapach, pojawia się bogaty, czysty aromat.
• Suszenie (干燥, gānzào): Przeprowadza się dwuetapowo. Pierwsze ogrzewanie – „máohuǒ” (毛火) – w temperaturze 110–120°C w celu szybkiego obniżenia wilgotności. Drugie ogrzewanie – „zúhuǒ” (足火) – w temperaturze około 90°C w celu ostatecznego utrwalenia aromatu i doprowadzenia wilgotności do ≤6%. Suszenie dwuetapowe zapewnia stabilność herbaty podczas długotrwałego przechowywania.
• Sortowanie i kupaż (分级拼配, fēnjí pīnpèi): Gotową máochá (毛茶) sortuje się według rozmiaru, kształtu i jakości liścia. W razie potrzeby przeprowadza się odrzucenie i przesiewanie, dążąc do zachowania całkowitości liścia. Posortowaną herbatę kupażuje się zgodnie ze standardami przyznanego gatunku (od 1 do 5).

6. Charakterystyka Organoleptyczna:

• Wygląd suchego liścia: Duże, pełne, zwarte, skręcone liście (条索肥壮紧结, tiáo suǒ féi zhuàng jǐn jié). Liść ciężki, gęsty, cały, z dobrze widocznym białym omszeniem. Rozmiar liścia znacznie przekracza większość herbat żółtych. Barwa – ciemnozielona z wyraźnym żółtawym odcieniem (青润显黄).
• Aromat suchego liścia: Czysty, powściągliwy, z charakterystyczną nutą „guōbāxiāng” (锅耙香) – ciepły aromat przypominający przypieczoną skórkę ryżową. W zależności od stopnia obróbki mogą występować lekkie odcienie kwiatowo-owocowe.
• Aromat naparu: Czysty, wyrazisty, z przewagą nut przypieczonych, chlebowych. Ujawnia się stopniowo: pierwsze parzenia dają świeższy, roślinny aromat, kolejne – głębszy i cieplejszy. W próbkach leżakowanych pojawiają się tony „chénxiāng” (陈香) – szlachetnej dojrzałości.
• Smak: Bogaty, gęsty (浓醇, nóng chún), z wyraźną oleistą teksturą. W smaku dominują tony słodowe, prażonego ziarna, kasztana. Cierpkość umiarkowana, szybko przechodząca w słodki posmak (回甘, huí gān). Gorycz minimalna dzięki etapowi mènduī, który zmniejsza zawartość wolnych katechin. Posmak długotrwały, z lekkim niuansem mineralnym.
• Barwa naparu: Jaskrawy, przejrzysty, nasycony pomarańczowo-żółty (橙黄明亮, chéng huáng míng liàng). Z wiekiem herbaty napar może nabierać głębszego, bursztynowego odcienia.
• Dno filiżanki (rozparzony liść): Liście równomiernie jasnożółte (淡黄匀整), miękkie, elastyczne, dobrze rozwinięte. W próbkach wysokiej jakości widoczna jest wyraźna czerwonawa obwódka na brzegu liścia (红边, hóng biān), świadcząca o prawidłowo przeprowadzonym etapie więdnięcia.

7. Skład Chemiczny:

• Polifenole: Zawartość polifenoli herbacianych w Dàyèqīng wynosi około 14–18% suchej masy – znacznie mniej niż w surowcu wyjściowym (≥30%), co tłumaczy się częściowym rozkładem katechin podczas mènduī. Głównym składnikiem jest galusan epigallokatechiny (EGCG), chociaż jego stężenie jest niższe niż w herbatach zielonych z takiego samego surowca. Etap ocieplania sprzyja przemianie części katechin w teaflawiny i tearubiginy, kształtujące barwę i smak naparu.
• Aminokwasy: Zawartość wolnych aminokwasów – 2–4%. L-teanina jest wiodącym aminokwasem, zapewniającym nutę umami i działanie relaksujące. Surowiec wysokogórski z rejonów rdzennych (zwłaszcza zbiór wiosenny) może zawierać do 6% aminokwasów.
• Alkaloidy: Kofeina – 3–4% suchej masy (zawartość powyżej średniej wśród herbat żółtych, co tłumaczy się wykorzystaniem wielkolistnej odmiany var. assamica). Teobromina i teofilina występują w ilościach śladowych.
• Witaminy: Witamina C (chociaż jej zawartość maleje przy obróbce termicznej), witaminy z grupy B (B1, B2, B6), witamina E.
• Minerały: Potas, magnez, mangan, cynk, fluor. Surowiec z rejonu Danxia może zawierać podwyższone stężenia selenu.
• Enzymy trawienne: W procesie mènduī powstają enzymy trawienne (消化酶, xiāohuà méi), które zachowują się w gotowej herbacie i sprzyjają poprawie trawienia. Właściwość ta charakterystyczna jest dla herbat żółtych w ogóle.

8. Właściwości Prozdrowotne:

• Poprawa trawienia: Enzymy trawienne powstające podczas mènduī sprzyjają rozkładowi pokarmu i normalizacji pracy przewodu pokarmowego. Tradycyjnie zaleca się po obfitych posiłkach.
• Ochrona antyoksydacyjna: Polifenole i katechiny neutralizują wolne rodniki, spowalniając procesy starzenia się komórek.
• Działanie tonizujące: Podwyższona zawartość kofeiny zapewnia wyraźny efekt pobudzający, przy czym L-teanina łagodzi go, czyniąc stymulację miękką i długotrwałą.
• Wspomaganie metabolizmu lipidów: Polifenole przyspieszają rozkład tłuszczów i obniżanie poziomu „złego” cholesterolu we krwi.
• Kontrola poziomu cukru: Polisacharydy herbaciane i katechiny mogą spowalniać wchłanianie węglowodanów i normalizować poziom glukozy.
• Działanie przeciwzapalne: Związki polifenolowe wykazują umiarkowaną aktywność przeciwzapalną.
• Wzmacnianie odporności: Regularne umiarkowane spożywanie może wspomagać układ odpornościowy dzięki kompleksowemu działaniu antyoksydantów, aminokwasów i minerałów.

9. Parzenie:

• Temperatura wody: 95–100°C. Dàyèqīng, w przeciwieństwie do delikatnych żółtych herbat z pąków (Junshan Yinzhen, Mengding Huang Ya), wytrzymuje i wymaga wysokiej temperatury dla pełnego wydobycia smaku wielkiego liścia.
• Ilość herbaty: 5 g na 150 ml wody (stosunek 1:30).
• Naczynie: Gàiwǎn (盖碗) z porcelany lub ceramiki szkliwionej – optymalny wybór, umożliwiający kontrolę ekstrakcji i obserwowanie rozwijania się liścia. Odpowiedni jest także czajniczek yixing z purpurowej gliny (紫砂壶, zǐshā hú), który podkreśli gęstość i głębię smaku. Naczynie szklane pozwala ocenić barwę naparu.
• Proces:
  1. Rozgrzać gaiwan i chahai wrzątkiem, odlać wodę.
  2. Wsypać 5 g suchej herbaty, zamknąć pokrywkę na kilka sekund, wciągnąć aromat rozgrzanego liścia.
  3. Płukanie: zalać wrzątkiem, odczekać 5 sekund, odlać. To „budzi” wielki liść i usuwa pył.
  4. Pierwsze parzenie: zalać wodą 95–100°C, zaparzać 10–15 sekund, przelać do chahai.
  5. Rozlać do filiżanek, ocenić barwę i aromat.
  6. Kolejne parzenia: zwiększać czas o 5–10 sekund z każdym parzeniem. Wysokogatunkowy Dàyèqīng wytrzymuje 6–8 pełnych parzeń.

10. Przechowywanie:

Dàyèqīng należy przechowywać w suchym, chłodnym, zaciemnionym miejscu, z dala od źródeł obcych zapachów. Optymalne opakowanie – hermetyczna puszka blaszana lub ceramiczna, bądź opakowanie foliowe z zamknięciem. Temperatura przechowywania – pokojowa (15–25°C), wilgotność – nie więcej niż 60%. Główni wrogowie: wilgoć, bezpośrednie światło słoneczne, obce zapachy i tlen. W przeciwieństwie do herbat zielonych Dàyèqīng nie wymaga przechowywania w lodówce. Świeżą herbatę zaleca się odczekać 1–2 tygodnie po zakupie w celu „odpoczynku” od resztkowego ciepła suszenia, a po otwarciu opakowania – spożyć w ciągu 7–10 dni, aby zachować optymalny aromat. Okres przechowywania bez istotnej utraty jakości – do 12–18 miesięcy.

11. Cena i Zafałszowania:

Dàyèqīng należy do średniej kategorii cenowej wśród herbat żółtych. Cena znacząco różni się w zależności od gatunku: najwyższe gatunki (特级, tèjí) o wysokiej zawartości tipsów mogą kosztować od 500 juanów za jin (500 g) i więcej, podczas gdy zwykłe 3.–5. gatunki są przystępniejsze. Na cenę wpływają: sezon zbioru (wiosenny droższy od letniego), wiek krzewów herbacianych, wysokość plantacji i reputacja producenta.

• Jak uniknąć zafałszowań:
  • Kupuj u sprawdzonych sprzedawców specjalizujących się w herbatach żółtych lub guangdongzkich. Szukaj oznaczenia „Państwowe Oznaczenie Geograficzne”.
  • Oceń wygląd: prawdziwy Dàyèqīng to duże, pełne, ciężkie skręty z widocznym omszeniem i zielonkawo-żółtym odcieniem. Drobny, połamany liść – oznaka niskiej jakości lub fałszerstwa.
  • Sprawdź aromat: charakterystyczna nuta guōbāxiāng (przypieczona skórka) – wizytówka Dàyèqīng. Jeśli aromat jest płaski, wyłącznie trawiasty lub z obcymi nutami – to prawdopodobnie zielona herbata podawana za żółtą.
  • Oceń napar: powinien być przejrzysty, pomarańczowo-żółty, z czystym smakiem bez wyraźnej goryczy. Zielony lub mętny napar wskazuje na fałszerstwo lub błąd technologiczny.
  • Podejrzanie niska cena: jeśli „Dàyèqīng” oferowany jest po cenie niższej niż 100 juanów za jin, najprawdopodobniej to zwykła zielona wielkolistna herbata bez etapu mènduī.

12. Ciekawostki:

• Dàyèqīng to jedyna herbata żółta w Chinach, w której technologii obecne jest pełnowartościowe więdnięcie (萎凋) przed „zabijaniem zieleni”. Ta specyfika zbliża ją do herbat czerwonych i oolongów, czyniąc technologię Dàyèqīng swoistym „pomostem” między różnymi klasami herbaty.
• Mimo słowa „qīng” (青, zielony) w nazwie, Dàyèqīng nie jest herbatą zieloną. To jeden z najczęstszych błędów wśród początkujących miłośników herbaty, którzy mylą go z qīngchá (青茶) – oolongami.
• Rejon Danxia (丹霞) w okolicy Shaoguan, gdzie znajdują się jedne z najlepszych plantacji Dàyèqīng, wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO dzięki unikalnym formacjom czerwonego piaskowca. Gleby bogate w selen tego rejonu nadają miejscowej herbacie szczególny mineralny charakter.
• Dàyèqīng to jedna z nielicznych herbat żółtych produkowanych na południe od rzeki Jangcy. Zdecydowana większość herbat żółtych (Junshan Yinzhen, Mengding Huang Ya, Huoshan Huang Ya) powstaje w środkowych Chinach – w prowincjach Hunan, Syczuan, Anhui.
• Wielkość produkcji Dàyèqīng w skali branży herbacianej Guangdongu pozostaje skromna, co czyni go „herbatą dla koneserów” – stosunkowo mało znanym poza profesjonalną społecznością herbacianą.

13. Porównanie z Innymi Herbatami Żółtymi:

• Huòshān Huángdàchá (霍山黄大茶): Najbliższy krewny Dàyèqīng pod względem klasy (oba to huáng dà chá). Produkowany w prowincji Anhui. Kluczowa różnica: Huángdàchá nie przechodzi etapu więdnięcia, obróbka zaczyna się bezpośrednio od „zabijania zieleni” w kotle. Smak Huángdàchá jest prostszy i bardziej bezpośredni, z wyraźnym „jiāoxiāng” (焦香, prażony aromat), podczas gdy Dàyèqīng posiada większą głębię i oleistość tekstury dzięki więdnięciu.
• Jūnshān Yín Zhēn (君山银针): Słynna herbata żółta z pąków (huáng yá chá). Zasadniczo różni się od Dàyèqīng surowcem (same pąki vs. wielki liść), teksturą (delikatny, jedwabisty vs. gęsty, bogaty) i profilem smakowym (subtelna słodycz vs. słodowa moc). Junshan Yinzhen to herbata do medytacyjnego picia, Dàyèqīng – dla tych, którzy cenią ciało i siłę w smaku.
• Méngdǐng Huáng Yá (蒙顶黄芽): Kolejna herbata z pąków, z Syczuanu. W porównaniu z Dàyèqīng – znacznie lżejsza, kwiatowa, z wyraźną słodyczą i minimalną cierpkością. Dàyèqīng w tym porównaniu jawi się jako „ciężki zawodnik” wśród herbat żółtych.
• Píngyáng Huáng Tāng (平阳黄汤): Herbata żółta z Zhejiangu, należąca do kategorii huáng xiǎo chá (drobnolistnej). Lżejsza i bardziej orzeźwiająca niż Dàyèqīng, z charakterystycznym aromatem kasztanowym. Dàyèqīng wyraźnie przewyższa ją gęstością ciała i długością posmaku.

Podsumowanie:

Dàyèqīng to herbata-paradoks: żółta o „zielonej” nazwie, południowy przedstawiciel głównie środkowochińskiej klasy, posiadający technologię wyjątkową wśród wszystkich herbat żółtych. Jego pełne, oleiste ciało, charakterystyczny aromat przypieczonej skórki ryżowej i długi słodki posmak czynią go odkryciem dla tych, którzy znają już delikatne żółte herbaty z pąków i szukają czegoś bardziej solidnego i oryginalnego. Dàyèqīng to smak Lingnanu, ciepłego południa, czerwonych gleb i dawnych gór Danxia, zamknięty w gęstym, ciężkim skręcie wielkiego liścia herbacianego.